0

Moeizame strijd tegen radicalisme in Indonesië

De afgelopen twaalf jaar heb ik in Indonesië – het land van mijn grootouders – een verschuiving gezien van religieuze gematigdheid naar intolerantie. Recentelijk was in Trouw te lezen dat er een wetswijziging op komst is waardoor buitenechtelijke seks bestraft kan worden met maximaal twee jaar gevangenisstraf. Eerder werd een groep radicale islamisten opererend onder de naam Muslim Cyber Army opgepakt door de Indonesische politie, die door nepnieuws en hackerspraktijken de bevolking de conservatieve richting in wilde duwen. Ook werd begin dit jaar op verschillende plekken het vieren van Valentijnsdag geweerd, en zijn kerken doelwit geweest van agressie. Wat doet men in Indonesië eigenlijk tegen het oprukkend moslimfundamentalisme?

De idealistische krachtpatser en grootste onafhankelijke moslimorganisatie ter wereld Nahdlatul Ulama (NU) propageert momenteel wereldwijd haar gematigde islam. Maar in hun thuisland is de club verwikkeld in een strijd met radicale en fundamentalistische stromingen die steeds meer winnen aan populariteit en niet vies zijn van geweld. En terwijl NU haar uiterste best doet om hun idealen via allerlei kanalen te verkondigen, voert het radicale Islamitisch Front van Verdedigers (FPI) de boventoon in de media. Ook de Saudische ultraorthodoxe stroming, het wahabisme, kan als een dreiging worden gezien omdat deze momenteel wereldwijd met een enorm budget wordt verspreid. Veel Indonesische studenten krijgen beurzen aangeboden vanuit Saudi-Arabië en gaan daar studeren. Verrijkt met de wahhabitische leer keren zij vervolgens terug naar Indonesie om deze ideologie te verspreiden.

De zuivere islam is in de mode in Indonesië. Muhammadiyah, de tweede grootste moslimorganisatie van het eilandenrijk, is ook voorstander van het zuiveren van de islam van alle lokale invloeden, maar keurt net als NU het gebruik van geweld sterk af. De FPI staat er daarentegen om bekend om op gewelddadige wijze het recht in eigen handen te nemen, zoals door het lynchen Ahmadiyya-moslims en het binnenvallen van plekken die in strijd zijn met hun strenge doctrine zoals barretjes en nachtclubs. Op 4 april dienden de FPI-leden een klacht wegens godslastering in tegen politica Sukmawati Sukarnoputri, derde dochter van Soekarno en zus van Megawati Sukarnoputri, omdat zij door het voorlezen van een gedicht de islam zou hebben beledigd. Vorig jaar belandde de christelijke gouverneur Ahok achter de tralies om een vergelijkbare reden.

Zowel de Saudi’s als de FPI zou in Indonesië niets kunnen beginnen als er voor hun ideeën geen voedingsbodem zou bestaan. Tijdens het regime van Soeharto vierde de islam van Nahdlatul Ulama namelijk hoogtij omdat de organisatie geprivilegieerd was om binnen de streng gecontroleerde mediavoorzieningen hun ideeën te verspreiden. Na de val van Soeharto openden zich echter de deuren voor democratisering en globalisering. De Indonesiërs kregen toegang tot nieuwe ideeën, en de orthodoxe islam vulde voor veel moslims een ideologisch vacuüm na jaren van onderdrukking. Ook de mondiale ontwikkelingen zoals de Palestinakwestie, de oorlogen in Irak en Afghanistan en ISIS zijn katalysatoren geweest voor het succes van de orthodoxe stromingen in Indonesië. Kunnen de gematigden van NU het tij nog keren of zal de Pancasila-staat definitief plaats moeten maken voor de conservatieve islam?

Zie hier het artikel in het Nederlands Dagblad.

Stefan Franz

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.